Το νερό και το ζήτημα της Διαχείρισης

Ως Οικοφεμινιστική Ομάδα, εκφράζουμε την κατηγορηματική μας αντίθεση στο φαραωνικό έργο «Εύρυτος». Το νερό αποτελεί θεμελιώδη πόρο για κάθε μορφή ζωής, όχι μόνο για τους ανθρώπους. Οι λίμνες, τα ποτάμια και οι υγρότοποι συντηρούν ολόκληρα οικοσυστήματα, φιλοξενούν βιοποικιλότητα και στηρίζουν τις τοπικές κοινότητες. Η εκτροπή 200 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού ετησίως δεν είναι μια ουδέτερη τεχνική επιλογή· είναι μια πράξη που αφαιρεί ζωτικό πόρο από περιοχές που τον χρειάζονται και προκαλεί μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις (Καρύμπαλης, Ε. 2009)

Με τη γνώση που διαθέτουμε σήμερα για την κλιματική κρίση και τη λειτουργία των οικοσυστημάτων – γνώση που δεν υπήρχε όταν σχεδιάστηκαν τα μεγάλα έργα προηγούμενων δεκαετιών – δεν μπορούμε να συνεχίζουμε με λογικές υπερκατασκευών. Ήδη η Αττική εξαρτάται από υδάτινους πόρους που μεταφέρονται από πολύ μακριά. Τα έργα του Μόρνου και του Εύηνου, όπως και η αποξήρανση της λίμνης Καράλα, αποτελούν παραδείγματα παρεμβάσεων που σήμερα αναγνωρίζονται ως προβληματικές, τόσο περιβαλλοντικά όσο και κοινωνικά.

Το νερό είναι κοινό αγαθό. Η υπαγωγή της διαχείρισής του στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας το 2023 δημιούργησε εύλογες ανησυχίες για την ιδιωτικοποίηση, παρά την πραγματική ανάγκη για καταγραφή και ρύθμιση των γεωτρήσεων και της ποιότητας του νερού σε όλη τη χώρα. Ήδη παρατηρούνται αυξήσεις στα τιμολόγια: μικρότερες για τους καταναλωτές της ΕΥΔΑΠ, αλλά τεράστιες για τους δήμους (32,5%) και σημαντικές στην ΕΥΑΘ. Σύμφωνα με τα σωματεία εργαζομένων, αυτές οι αυξήσεις είναι παράνομες.

Έρευνα του MIIR, που δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών, δείχνει ότι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες υπάρχει τάση επαναδημοτικοποίησης των υπηρεσιών ύδρευσης, όπως σε δήμους της Ιταλίας και της Γερμανίας. Ένα κρίσιμο συμπέρασμα αυτών των μελετών είναι ότι η ποιότητα και η δημοκρατικότητα της διαχείρισης εξαρτώνται από το αν το νερό ελέγχεται τοπικά ή κεντρικά. Πιστεύουμε ότι η τοπική διαχείριση είναι η μόνη που μπορεί να εξασφαλίσει βιωσιμότητα: το νερό θα΄πρεπε να ορίζει τη φέρουσα ικανότητα μιας περιοχής.

Οι πολιτικές που εφαρμόζουμε σε έναν τόπο πρέπει να συμβαδίζουν με τα όρια της βιοπεριοχής του. Πόση ενέργεια μπορούμε να παράγουμε κοντά μας; Πόσο νερό διαθέτουμε; Πόση τροφή μπορούμε να παράγουμε; Αν οι πόροι δεν επαρκούν για τους κατοίκους, δεν είναι λογικό να σχεδιάζουμε πολιτικές που αυξάνουν δραματικά τη ζήτηση σε νερό, όπως η τουριστικοποίηση και η εγκατάσταση στην Αττική εξαιρετικά ενεργοβόρων και απαιτητικών σε νερό data centers.

Οι λύσεις που χρειαζόμαστε δεν είναι μεγαλύτερα φράγματα και εκτροπές, αλλά πολιτικές στη λογική της επανάχρησης και εξοικονόμηση που οδηγούν στη μείωση του αποτυπώματός μας. Αυτό σημαίνει επενδύσεις σε νέα δίκτυα με λιγότερες διαρροές, επανάχρηση γκρίζου νερού, αξιοποίηση του νερού της βροχής, επιλογή φυτεύσεων χαμηλής κατανάλωσης και ταυτόχρονη αύξηση των πράσινων χώρων. Αλλά κατά κύριο λόγο, μείωση των καταναλώσεων του νερού μειώνοντας τις αντίστοιχες χρήσεις. Η τουριστική χρήση ειδικά του νερού είναι υπερπολλαπλάσια της χρήσης των κατοίκων, ενώ τα data centers που χτιζονται έχουν τεράστια ανάγκη σε νερό και ενέργεια. Αυτές είναι οι πολιτικές που μας οδηγούν σε φαραωνικά έργα. 

Ως οικοφεμινιστική ομάδα, υπενθυμίζουμε ότι σε συνθήκες κλιματικής κρίσης και ολοένα συχνότερης λειψυδρίας, η λύση δεν μπορεί να είναι η αποστράγγιση άλλων οικοσυστημάτων. Η λύση βρίσκεται σε μια διαφορετική, οικονομικά και οικολογικά δίκαιη διαχείριση, που αντιμετωπίζει το νερό ως το πολυτιμότερο κοινό αγαθό.

Καρύμπαλης, Ε. (2009) “Το νερό της Αθήνας οι επιπτώσεις στο Μόρνο και τον Εύηνο”, Γεωγραφίες, 15, σσ. 75-93 

Μάχη Τράτσα, 30/12/2025, ΕΥΔΑΠ: Νέος χρόνος, νέα τιμολόγια για το νερό, in.gr

Νίκος Μορφονιός (MIIR), 08/02/2026, H Ευρώπη φρενάρει, η Ελλάδα επιταχύνει, efsyn.gr